Collectief werk
The “personal” is already a plural condition. . . . One can look for it and already one is not oneself, one is several, incomplete, and subject to dispersal.
–Lyn Hejinian
Hoewel meerstemmigheid al in vroege literaire vormen terug te vinden is – denk aan de polyfonie van het Griekse koor – blijft de dominante aanname in poëtica dat een gedicht in een enkele stem spreekt. Er is een lange lyrische traditie die belang hecht aan authenticiteit, aan het persoonlijke en de individuele ervaring als basis voor het gedicht.
Maar het vanzelfsprekend gedeelde karakter van taal roept een natuurlijke tegenreactie op: van surrealisten als Breton en Éluard tot de L=A=N=G=U=A=G=E poets, met hun afkeer van de notie van het persoonlijke en de stem, bestaat er ook een andere geschiedenis van zogenaamde collaborative poetry. Onder ‘collaboratieve’ poëzie vallen ontzettend uiteenlopende projecten – van gemeenschapskunst tot radicale vormexperimenten – die allen samenkomen in de poging om het individu, met alle bagage van dien, los te laten als zwaartepunt van het gedicht, en te kijken hoe poëzie klinkt die begint vanuit meervoudigheid.
Op deze avond trekken we deze lijn door, van samenwerking naar collectiviteit, om te vragen wat er gebeurt wanneer op elk niveau, van productie tot voordracht en ontvangst, collectiviteit de basis vormt van een poëtica.
Wat bevindt zich voorbij creatie waarbij het schrijven van poëzie als intieme, eenzame activiteit wordt gepresenteerd, voorbij de lyrische traditie waarin het individu aan het woord is, voorbij de donkere zaal waar de voordracht in stilte, alleen wordt beluisterd? Hoe klinkt poëzie die vertrekt vanuit het gegeven dat taal een collectieve activiteit is, nooit van een ‘ik’ maar altijd van een ‘ons’? Hoe klinkt poëzie die haar eigen gemeenschap sticht, een prefiguratief gedicht?
Met voordrachten van Maxime Garcia Diaz, Lola Swindles & Olga Tsyganova, en Hannah van Binsbergen, Betül Şefika & Alma Apt met een nieuw collectief werk. Gehost door Jarmo Berkhout, samengesteld door Alma Apt en Jarmo Berkhout.
De Avond is deels Engelstalig en deels Nederlandstalig. Er wordt gepoogd om de avond voor sprekers van beide talen toegankelijk te maken. De Avond is mede mogelijk gemaakt door een subsidie van het Nederlands Letterenfonds.
***
Maxime Garcia Diaz schrijft poëzie en proza in zowel het Nederlands als het Engels. Haar debuutbundel Het is warm in de hivemind (De Bezige Bij, 2021) werd bekroond met de C. Buddingh’ Prijs 2022. Haar tweede bundel Het netwerk moet gebouwd worden of The network must be built verschijnt op 13 november 2025 in een Nederlandse en een Engelse editie. Ze studeerde cultuurwetenschappen aan de Universiteit van Amsterdam en poëzie aan de Iowa Writers’ Workshop.
Hannah van Binsbergen (1993) begon haar schrijverschap met een dichtbundel en een roman die beschouwd kunnen worden als werken over de crisis van collectiviteit. In 2022 bracht ze Kokanje uit, waarin ze in poëzie een uitweg uit die crisis formuleert. Ze werkt nu aan een voortzetting van dit project in proza, dat vermoedelijk verschijnt in 2026.
Alma Apt (1995) is dichter en redacteur van De Gids. Hen is tevens lid van performancecollectief Lick Press, dat de intimiteit van collectief schrijven op afstand onderzoekt. Lick Press beschrijft zichzelf tevens als een oefening in hoop. Alma is deel van de antizionistische Joodse gemeenschap en is actief geweest in verschillende activistische collectieven. Op dit moment woont hen in Parijs en in Norwich, waar hen bezig is aan een essayboek over obsessie.
Lola Swindles (she/her) is an antifascist writer, performer, and organiser of Amsterdam BANGS. Used to be a time traveler.
Olga Tsyganova (she/her) is a mime performer, dancer, organiser of Amsterdam BANGS, and lead singer of punk band Stealing Honey.
Betül Şefika (1995) is beeldend kunstenaar en schrijver. In haar werk zoekt ze voornamelijk wat aan- en afwezigheid kan betekenen in tekst en beeld. Ze ging met deBuren op schrijfresidentie in 2020 en maakte met Maarten van de Graaff een bijdrage voor Besmette Stad. Ze werd geselecteerd voor Slow Writing Lab. Haar poëzie en beeldend werk verscheen in DW B, Kluger Hans, Deus Ex Machina, rekto:verso en TIM magazine; ze stelde tentoon in OFGallery en Het Bos.