Boekpresentatie Wieg in het Water
Voor het boek, waarin het thema water een rode draad vormt, put Meder uit meer dan dertig jaar onderzoek naar mondelinge en schriftelijke verteltradities aan het Meertens Instituut. De presentatie bestaat uit een afwisselend programma met korte lezingen van Meder en anderen, een voordracht van een verteller en meer.
Programma:
15.00 – 15.30 Theo Meder: Over Wieg in het Water, en over Roodkousje
15.30 – 15.45 Bert Haanstra: ‘Spiegel van Holland’ (1950)
15:45 – 16.00 Theo Meder: Over water in volksverhalen uit de Lage Landen
16.00 – 16:30 Raymond den Boestert, verteller: De sage van Kinderdijk (en meer)
16:30 – 16:45 Wilmy van Ulft: Nederlandse volksverhalen in het NT2 onderwijs
16:45 – 16:50 Presentatie van het eerste exemplaar
16.50 – 17.00 Marianne de Laet, directeur Meertens Instituut: Dankwoord
17.00 – 18.00 Borrel en boekverkoop
Wie aan volksverhalen denkt, denkt misschien in de eerste plaats aan sprookjes voor kinderen. Dat beeld klopt niet. Volksverhalen waren meestal bedoeld voor (jong)volwassenen: spannende, amoureuze en grappige verhalen voor ’s avonds rond het haardvuur. De plot van zo’n verhaal blijft door de tijd heen herkenbaar, maar verandert ook steeds een beetje. Juist die combinatie maakt volksverhalen zo fascinerend om te onderzoeken.
Water als vriend en vijand
Volksverhalen trekken zich weinig aan van lands- of taalgrenzen. Toch kent de Nederlandstalige vertelcultuur, die in dit boek centraal staat, eigen accenten. Taal is een vanzelfsprekend voorbeeld, maar er is ook een terugkerend thema: water. Dat is in de Lage Landen eeuwenlang tegelijk vriend en vijand: denk aan zee en Wadden, rivieren en kanalen, dijkdoorbraken en overstromingen, drinkwater, regen, sneeuw en ijs. Water is dan ook een rode draad in dit boek.
Wieg in het Water behandelt alle soorten volksverhalen, van fabels, sagen en legenden tot raadsels, moppen en broodjeaapverhalen. Meder schrijft onder meer over tricksters, verhaalstructuren, het DNA van Roodkapje, de godin Nehalennia, de nachtmerrie als wezen en modernere verhalen over de Smileybende en needle spiking. Ter vermaak zijn tussen de hoofdstukken door ook complete volksverhalen opgenomen.
Mensen vangen de wereld in woorden en verhalen, maar omgekeerd vangen woorden en verhalen de mensen ook in hun wereld. Wieg in het Water biedt een veelzijdig overzicht van het vertellen in de dynamische cultuur van de Lage Landen, van de steentijd tot vandaag.
Theo Meder is onderzoeker etnologie en orale cultuur bij het Meertens Instituut en daarnaast emeritus-hoogleraar Volksverhalen en vertelcultuur aan de Rijksuniversiteit Groningen. Bij het Meertens Instituut doet hij al meer dan dertig jaar onderzoek naar volksverhalen. Ook is hij coördinator van onder andere de Volksverhalenbank van de Lage Landen.