Stuk Stoppelman

De Amsterdamse, Joodse arts Marie Stoppelman zat samen met broer Theo ondergedoken in Huize Wolfswaard in Wageningen. Een paar dagen voor Marie‘s 30ste verjaardag in 1944 werden zij verraden en opgepakt. Vervolgens was hun eindstation Auschwitz. Als arts kreeg Marie de kans aan de gaskamers in Birkenau te ontkomen, werd noodgedwongen Kapo en assisteerde Mengele bij zijn gruwelijke experimenten. Bij de bevrijding door het Rode Leger op 27 januari 1945 was Marie op sterven na dood. Ze werd in de ziekenboeg gehouden; men zei dat het geen zin had haar te verplaatsen omdat ze niet levend aan zou komen. Deze zinnen hebben haar hele leven beïnvloed en levensdrift gegeven.
Deze kleine, pittige dame was niet stuk te krijgen en gaf alles, koste wat het kost, om levens van kinderen te redden. Zij promoveerde, werkte in Amerika, kwam terug en werd Chef de Clinique Kindergeneeskunde in het Amsterdamse Binnengasthuis. Ondertussen leefde Mengele in Brazilië en was de meest gezochte Nazi. Marie had meerdere officiële verklaringen afgegeven en wenste vurig dat deze sadist gepakt zou worden. Pas in 1992 bevestigde men Mengele’s dood, nadat zijn zoon DNA afstond. Tijdens Marie‘s pensioen namen verdrongen herinneringen bezit van haar geheugen en beaamde zij Primo Levi; ’Vrij, maar niet verlost‘.

Stuk Stoppelman is een herbeleving van het oorlogsverleden van Marie, gespeeld door Gonny Gaakeer.

Nagesprek

Na de voorstelling op 2 mei in Theater Perdu is er de gelegenheid om in gesprek te gaan en vragen te stellen aan de acteur en maker Gonny. Duur 20 minuten.

Over Gonny Gaakeer

Actrice en theatermaker Gonny Gaakeer heeft veel gespeeld onder andere in het Duits, Fries en Engels. Zij was in 2024 via SKY te zien als Naomi Hoffmanova in de Engelse serie ’The Tattooist of Auschwitz’ naar het gelijknamige boek van Heather Morris. Een greep uit films en series waarin zij speelde: De Joodse Raad, De Ring, Het verloren Transport, Het boek van alle dingen, Moffenmeid, All Stars, Nynke en de Duitse producties Mord mit Aussicht, Rentnercops. Bij Theaterproductiehuis Zeelandia initieerde Gonny het succesvolle Zeeuwse Vrouwen naar het boek van Kees Slager in regie van Dic van Duin.

Credits

Concept, tekst, spel: Gonny Gaakeer
Compositie, muziek: Floris van der Vlugt (saxofoon en andere instrumenten)
Tekstbegeleiding, eindregie: Gerardjan Rijnders
Dramaturgische begeleiding: Jaïr Stranders, Patricia Oldenhave (Theater Na de Dam)

Quotes

“Het beneemt je de adem wanneer Gaakeer haar roze vest als kindje voor zich houdt, wetend dat ze deze zuigeling een middel toe moet dienen met de dood tot gevolg. We voelen de angst, de onmacht”
(Theaterkrant).

“Indringende voorstelling, een verhaal dat gehoord moet worden” (bezoeker 4/5/2024, De Balie).

“Er werd heel levensecht een verhaal verteld van enorme innerlijke verscheurdheid. Een voorstelling met zaken en gebeurtenissen die je wilt vergeten maar niet kan vergeten… Wat ik denk dat Marie ook gedaan heeft: ze overdekken met goede herinneringen en goede daden. Het verzacht het iets, haalt de scherpste randen ervan af, maar het gaat nooit helemaal weg” (bezoeker 4/5/2024, De Balie).

Gonny Gaakeer over Stuk Stoppelman

“Marie Stoppelman wilde geen kinderen om haar trauma niet door te geven. Als kinderarts, gepromoveerd in taaislijmziekte en kinderkanker, was haar taak om ieder kind zo goed mogelijk, tot het uiterste, te behandelen. Dat mocht ze in Auschwitz niet doen. Marie was een pinnige dame. Ze is eenzaam geweest in haar trauma, heeft het weggestopt door veel en hard te werken. Ik bewonder haar overlevingsdrang en vraag mij af: hoe overleef je deze ervaringen? Wat doet dat met je leven? Hoe ga je een ‘gewoon’ leven aan? Zou ik het overleefd hebben, zou ik die kracht hebben? Of zou ik mezelf opgegeven hebben?”